Publicaties


De Veerman wil zijn kennis en ervaringen over, met en door de kunsten met iedereen delen.
Reflecties, methodieken en praktijken worden in artikels, boeken of filmreportages vastgelegd.

Daarnaast is De Veerman een veelgevraagde spreker op nationale en internationale studiedagen en conferenties, waarop we met veel enthousiasme vertellen over onze  ‘good practices’.


Als het landschap spreekt


Als het landschap spreekt

praktijkvoorbeeld / artikel— 
Annemie Morbee - De Formulering

Hoe verleid je een nieuw publiek? 
Op welke manier maak je hen warm voor een muziek­theatervoorstelling? 

In dit artikel, uit het deSingelmagazine (najaar 2019), geven we inkijk in de aanpak en het verloop van het intergenerationeel participatieproject Gesproken landschappen. Dit project ontwikkelde De Veerman naar aanleiding van A concert called landscape van Josse De Pauw, Kris Defoorttrio en LOD muziektheater.

Beluister zeker ook de vier podcasts, de resultaten van dit project.

Dit artikel verscheen in zomer 2019 in het deSingel-magazine.


#intergenerationeel #verhalen #podcast #muziektheater


Jaar: 2019

Aantal pagina's: 4

Uitgever: deSingel

Download 'Als het landschap spreekt'

Côté cour, côté jardin


Côté cour, côté jardin

praktijkvoorbeeld / reflectie / artikel— 
Valérie Asselberghs, Florence Hanoset

Culture & Démocratie volgde het meerjarige traject The Class, dat De Veerman en Kunstenfestivaldesarts samen ontwikkelden.

In hun magazine besloten ze de verschillende acteurs van dit avontuur aan het woord te laten. In het eerste deel, dat verscheen in Le Journal de Culture & Démocratie, is het de beurt aan studenten en betrokken leerkrachten Valérie Asselberghs en Florence Hanoset van Institut Dominique Pire.

Dit artikel is enkel beschikbaar in het Frans!


#Brussel #tweetalig #partnership #school


Jaar: 2019

Aantal pagina's: 3

Uitgever: Culture & Démocratie

Download 'Côté cour, côté jardin (Journal_C&D_50)'

Dubbelinterview The Class


Dubbelinterview The Class

praktijkvoorbeeld / reflectie / artikel— 
Daan Simons, Anne Watthee, Sébastien Marandon

In dit dubbelinterview met Daan Simons, projectcoördinator bij De Veerman en Anne Watthee, publiekswerker bij Kunstenfestivaldesarts, reflecteren zij samen op het meerjarige project The Class

Dit project is een van de best practices opgenomen in het boek Les places et les effets de l’artiste à l’école et sur les institutions culturelles, gepubliceerd door OPEMAP (observatoire des pratiques de l'enseignement et de la médiation des arts plastiques).

Dit artikel is enkel beschikbaar in het Frans!


#kunstenaarsinschool #Brussel #tweetalig #partnership 


Jaar: 2019

Aantal pagina's: 6

Uitgever: OPEMAP

Link: website OPEMAP

Download 'Dubbelinterview The Class'

De Wondere Pluim - Antwerpen (2019)


De Wondere Pluim - Antwerpen (2019)

praktijkvoorbeeld / resultaten / boek— 
De Veerman / De Wondere Pluim

In dit boek vind je een selectie van 70 verhalen geschreven door meer dan 4000 Antwerpse kinderen die in .2019 deelnamen aan De Wondere Pluim (Antwerpen). De selectie gebeurde door ouders, een professionele jury en een kinderjury. 

Lees het hier en geniet van de wonderbaarlijke verhalen van deze kinderen! 

Heb je graag je eigen exemplaar of geef je het graag cadeau aan iemand?
Laat het ons dan even weten!


#schrijven #verhalenvankinderen #vertelkracht


Jaar: 2019

Aantal pagina's: 188

Prijs: € 5

Uitgever: De Veerman

Download 'WONDERE PLUIM 2019'

Idiosyncratische Machine


Idiosyncratische Machine

praktijkvoorbeeld / methodiek / reflectie / boek— 
Kristof van Gestel

Beeldend kunstenaar Kristof Van Gestel - een van onze vorige artists in residence - was in 2016 een jaar lang ook artist in residence in het S.M.A.K. in Gent. 

Deze publicatie geeft een fotografisch verslag van het laatste deel van zijn residentie: het organiseren en tonen van een ervaringsgericht en experimenteel participatief kunstwerk in het museum genaamd Idiosyncratic Machine. Naast het fotoverslag van Kurt Stockman en Dirk Pauwels van Idiosyncratic Machine lichten Philippe Van Cauteren, Jeroen Peeters, Isabelle De Baets, Hidde Van Schie en Kristof Van Gestel de betekenis toe van zowel het proces van de IM als participatieve methode en het kunstwerk als de ontwikkeling en de vestiging ervan in het museum. Tijl Bossuyt droeg bij aan dit boek met het artikel Samen oefenen in vrij denken en handelen
Het beeldgedeelte in het boek kan als leidraad dienen voor de lezer om zelf de Idiosyncratische Machine te activeren.


#kunstenaar  #hedendaagsekunst #participatievekunst #artiestinresidentie


Jaar: 2019

ISBN: 9789493146112

Aantal pagina's: 280

Prijs: € 25

Uitgever: APE

Link: website APE

Een leven lang prutsen, op zoek naar schoonheid


Een leven lang prutsen, op zoek naar schoonheid

reflectie / interview / artikel— 
An Van den Bergh, Ciska Hoet

Een interview met Tijl Bossuyt over het participatie-DNA van De Veerman

Dat kunsteducatie veel meer is dan workshops geven, bewijst De Veerman al bijna twintig jaar. Samen met een schare professionele kunstenaars zoekt het team onophoudelijk naar manieren om deelnemers vanuit uiteenlopende artistieke disciplines niet alleen te laten creëren, maar ook te laten reflecteren en interageren over kunst en de samenleving. 

Dit artikel kadert in de artikelenreeks Het DNA van participatie, door An Van den Bergh en cultuurjournaliste Ciska Hoet, waarin Demos focust op de impact van participatie op organisatieniveau.


#participatie #deveerman #organisatie #cocreatie


Jaar: 2018

Uitgever: Démos

Link: website Démos

Download 'interview Tijl Bossuyt - participatie DNA'

Mayakovski en wij - Over poëzie, de ander en verandering


Mayakovski en wij - Over poëzie, de ander en verandering

praktijkvoorbeeld / resultaten / boek— 
Annemie Morbee - De Formulering

Dit boek is een neerslag van ons project Mayakovski en wij – ideeën voor verandering, dat De Veerman in het najaar van 2017 organiseerde in samenwerking met ­deSingel. Het project - dat de vorm kreeg van een tijdelijke Mayakovski-club - ontstond naar aanleiding van de voorstelling Majakovski /Oktober van theatergezelschap De Warme Winkel.

In dit boek leest u alles over onze aanpak, veel Mayakovski-poëzie en eigen poëzie, geïnspireerd door de veelzijdige Russische man. Met tekeningen van Roman Klochkov, één van de kunstenaars betrokken in dit project. 

Heb je liever een papieren exemplaar van deze publicatie?
Laat het ons even weten! 


#mayakovski #poëzie #revolutie #community


Jaar: 2018

Aantal pagina's: 56

Prijs: gratis

Uitgever: De Veerman

Download 'Mayakovski en wij'

Met kunst naar een duurzame stad van de toekomst


Met kunst naar een duurzame stad van de toekomst

reflectie / interview / artikel— 
Stadslab 2050

Een interview met Annemie Geerts over kunst en duurzaamheid.

Kan kunst, net als zuivere lucht, de wereld redden? Volgens Annemie Geerts wel. Sinds de start, achttien jaar geleden, is Annemie actief bij De Veerman, die kunsteducatie en -participatie aanbiedt aan iedereen: van school over organisatie tot burger. En dat gebeurt op een duurzame manier. Duurzaam als in ‘tijd nemen voor een blijvend effect’ maar ook als in ‘bewust omgaan met onze wereld’. Overtuigingen die niet alleen passen binnen haar job als projectontwikkelaar en -coördinator, maar ook in Annemie’s persoonlijke leven.

Dit artikel kadert in het project De Stadslaboranten van Stadslab 2050. Annemie Geerts was stadslaborant in mei 2018.


#duurzaamheid #participatie #stad


Jaar: 2018

Uitgever: Stadslab 2050

Download 'Met kunst naar een duurzame stad van de toekomst'

Participatie: een veelzijdig proces met verrassende lagen


Participatie: een veelzijdig proces met verrassende lagen

praktijkvoorbeeld / reflectie / artikel— 
Annemie Morbee - De Formulering

In dit artikel blikken we terug op onze samenwerking met deSingel. Samen gaan we een parcours rond participatie, waarin we uiteenlopende manieren vinden en creëren om hun publiek te verbreden en te betrekken bij de programmatie van deSingel.

Het is een artikel dat terugblikt op verschillende van deze projecten en verscheen naar aanleiding van de afronding van het project De Ketting. U leest er hoe een deelnemer dit project beleefde en - bij uitbreiding – op welke veelzijdige manier De Veerman zijn participatieprojecten met deSingel  benadert en vormgeeft.

Dit artikel verscheen zomer 2018 in het deSingel-magazine.


#participatie #actiefpubliek #experiment #terugblik


Jaar: 2018

Uitgever: deSingel

Download 'deSingel magazine mei juni 18'

De Ketting: een uitnodiging


De Ketting: een uitnodiging

praktijkvoorbeeld / reflectie / resultaten / boek— 
Anneleen Van Offel

Dit boek vertelt over het hoe en wat van het project De Ketting.
Het is een kettingbrief, maar dan in het echt. Een groepje mensen gaat naar een voorstelling in deSingel, komt daarover nadien samen. Iedereen nodigt vervolgens iemand anders uit, die hij/zij meeneemt naar de volgende voorstelling, zodat de groep verdubbelt, ... Zo groeit het uit tot een diverse groep van mensen die samen hun horizon verbreden en hun eerste passen zetten binnen deSingel. De Veerman paste zo het 'kom anders samen' letterlijk toe in dit experiment! 

Lees er meer over in deze publicatie, met foto's van de 'kettingkoppels' door Victoriano Moreno en Kioni Papadopoulos.

Heb je liever een papieren exemplaar van deze publicatie?
Laat het ons even weten!


#kettingbrief #publiek #communitybuilding #experiment


Jaar: 2018

Aantal pagina's: 36

Prijs: gratis

Uitgever: De Veerman

Download 'De Ketting: een uitnodiging'

Architelier - Al doende denken over onze ideale leefomgeving


Architelier - Al doende denken over onze ideale leefomgeving

praktijkvoorbeeld / methodiek / reflectie / boek— 
Annemie Geerts, Jonas De Maeyer

Architelier nodigt iedereen van 6 tot 106 uit om mee na te denken over de ideale leefomgeving! 
De Veerman ontwikkelde deze workshop - die het midden houdt tussen laboratorium en denktank - om al doende te denken over architectuur, ruimtelijke ordening en stedenbouw. Marie Van Praag werd uitgenodigd om materiaal vorm te geven, wat ze deed in haar eigen prikkelende stijl!

Jonas De Maeyer, van bureau voor stadsontwikkeling Endeavour, woonde de workshops bij en schreef er een reflectie over vanuit urbanisatie-oogpunt. Deze tekst en een beschrijving van de methode kan je terug vinden in deze publicatie.

Heb je liever een papieren exemplaar van deze publicatie? Laat het ons even weten! 

Zou je graag een Architeliersessie organiseren? Neem dan snel contact op met Annemie Geerts.


#stadsontwikkeling #architectuur #actiefpubliek #intergenerationeel


Jaar: 2017

Aantal pagina's: 32

Prijs: gratis

Uitgever: De Veerman

Download 'Architelier: al doende denken over onze ideale leefomgeving'

Young Art Reporters 2017


Young Art Reporters 2017

praktijkvoorbeeld / resultaten / boek— 
De Veerman, Kunstenfestivaldesarts

Young Art Reporters (#YAR) is een uitnodiging aan jongeren om het programma van het Kunstenfestivaldesarts te gebruiken als hun speelterrein en er op te reageren in een medium van hun keuze. 

Dit tweetalig (Nederlands en Frans) mixed mediaproject wil jongeren inhoudelijk betrekken bij het festival. Hun kijk op het festival, de voorstellingen en ontmoetingen met de makers deelden ze tijdens het festival via sociale media.

Deze publicatie is tweetalig -net zoals het project - en bundelt de resultaten waardoor het inkijk geeft in het enthousiasme van de eerste generatie Young Art Reporters.


#jongeren #reporters #mixedmedia #tweetalig #actiefpubliek


Jaar: 2017

Aantal pagina's: 32

Prijs: gratis

Download 'Young Art Reporters 2017'

Tijd voor cultuureducatie!


Tijd voor cultuureducatie!

reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

Tijd voor denken en reflectie, tijd voor vormgeving van een toekomst, tijd dus, voor cultuureducatie!

Tijl Bossuyt schreef dit artikel in 2016 naar aanleiding van Onderwijsfestival van leRensbelang?. Dit festival, dat doorging in het Vlaamse Parlement, was de feestelijke afsluiter van een participatief traject naar nieuwe eindtermen. Het eindrapport van dit traject kan u hier nalezen.


#cultuureducatie #onderwijs #eindtermen

Participatie als fundament van kunsthuizen


Participatie als fundament van kunsthuizen

reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

Tijl Bossuyt over de werking van De Veerman.

Kunst en participatie, het is een hot topic sinds de functie is opgenomen in het nieuwe Kunstendecreet. Toch blijven participatieve projecten vaak nog een randfenomeen binnen de werking van kunsthuizen, meent Tijl Bossuyt, artistiek leider van De Veerman, sinds 2000 een pionier op het vlak van kunsteducatie. Hij pleit voor een meer geïntegreerde aanpak.

Dit artikel verscheen in ETCETERA #147 (december 2016).


#opinie #participatie #deveerman #organisatie #kunstsector


Jaar: 2016

Uitgever: ETCETERA

Duurzaamheid en kunst. Lessen voor de basisschool


Duurzaamheid en kunst. Lessen voor de basisschool

praktijkvoorbeeld / methodiek / boek— 
Karel Moons (red.)

Duurzaamheid en kunst kunnen elkaar inspireren. Kinderen kunnen kunstenaars inspireren en kunstenaars ons onderwijs. Deze elementen vormden het vertrekpunt van ARTECO. Met negen basisscholen uit Vlaanderen, negen basisscholen uit het Zuiden en negen kunstenaars uit het Zuiden werd er twee jaar lang gewerkt en gedacht over deze inspirerende thema’s.

Deze publicatie vertelt hoe leerkrachten lessen kunnen maken over kunst en duurzaamheid. Er komen activiteiten aan bod waarmee een leerkracht de cultuur, de leefwijze, een kunstwerk of een kunstenaar uit gelijk welk land uit het Zuiden kan analyseren, lessen over duurzame ontwikkeling en activiteiten over communicatie met een school uit het Zuiden. Tot slot staan er ook negentien activiteiten en lessen in die door de leerkrachten in dit project zijn gemaakt. 

Dit is de 8ste publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#duurzaamheid #basisschool #indeklas #noordzuid #kunstenaars


Jaar: 2015

ISBN: 978-90-441-3285-4

Aantal pagina's: 177

Prijs: € 25,60

Uitgever: Garant Uitgevers NV

Link: website Garant Uitgevers NV

De Veerman: gebeten door kunst


De Veerman: gebeten door kunst

reflectie / boek— 
De Veerman (red.)

In deze brochure stelt De Veerman zichzelf voor. Niet in theoretische modellen of door informatie over concrete projecten. Maar door een reeks artikels waarin kunstenaars - partners en freelancers van De Veerman vertellen over hoe zij - en dus ook wij - denken over en kijken naar kunst.

  • Nest: De functie van kunst als grensverleggen, verbindend medium - Andreas Hetfeld (beeldend kunstenaar) 
  • Standbeeld - Bernard Dewulf (dichter, columnist, journalist en kunstkenner)
  • Socrates als veerman - Kristof Van Gestel (beeldend kunstenaar en artist-in-residence bij De Veerman in 2014-2015)
  • De spelende en werkende mens - Stefan Perceval (theatermaker)

In deze publicatie zijn er ook tekeningen te vinden van het project Blindbox van collectief BOX (Hanne De Wandel, Louize Perdieus).


#kunst #kunstenaarsaanhetwoord #visie #kunsteducatie


Jaar: 2015

Aantal pagina's: 24

Prijs: gratis

Uitgever: De Veerman

Download 'De Veerman - Brochure'

Droomplekken


Droomplekken

praktijkvoorbeeld / tool / — 
De Veerman

Ontdek je droomplek.
Bouw een plek waar jij je goed voelt en de dingen kan doen die je graag doet.

'Droomplekken' is een architectuurtool voor kinderen om hun eigen droomplek te ontwerpen en te maken.

Het idee is dat kinderen vertrekken vanuit iets dat ze heel graag doen en daarvoor de ideale plek vormgeven. Via deze tool krijgen ze tips aangereikt voor het ontwerpproces van deze droomplek. 1 of veel kamers, rond of hoekig, versierd of sober ...  Daarna verzamelen ze huis- tuin- en keukenmateriaal om een maquette te bouwen van hun droomplek.

Deze tool werd ontworpen door De Veerman, op vraag van Cultuurnet - het huidige Publiq- naar aanleiding van Schatten van Vlieg 2014.


#droomplek #bouwen #architectuur #publiek


Jaar: 2014

Uitgever: De Veerman, Cultuurnet

Download 'Droomplekken'

Muzikale caleidoscoop


Muzikale caleidoscoop

praktijkvoorbeeld / reflectie / artikel— 
Annemie Morbee

Van 2009 tot 2011 gingen De Veerman en AMUZ samen een cultureel peterschap aan met de Arthurschool uit Borgerhout.

In dit artikel blikken we terug op twee jaar samenwerken rond muziek in al zijn facetten, met al zijn schakeringen, zelf beleven, ervaren én uitvoeren. In de klas, maar ook in de hele school én in de concertzaal. 
We lichten toe hoe en waarom dit partnerschap ontstond, onze gebruikte methodieken, hoe het verlopen is en kijken er met de verschillende partners op terug.

Dit artikel verscheen in mei 2013 in het tijdschrift  School & Klaspraktijk - nr. 217.


#cultureelpeterschap #basisschool #muziek


Jaar: 2013

ISBN: 9781162171968

Uitgever: Garant

Download 'Muzikale caleidoscoop'

Notities bij het denken over kinderen en kunst


Notities bij het denken over kinderen en kunst

reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

De relatie tussen kinderen en kunst. Het licht ons nauw aan het hart. 
Kinderen zijn immers het publiek én de kunstenaars van morgen. 
Of we daar dan al dan niet mee moeten bezig zijn - wat dat bezig zijn dan ook mag betekenen - is voor ons eerder een retorische vraag.

Tijl Bossuyt formuleert in dit artikel alvast vijf bedenkingen. Het verscheen in september 2013 in Kunsttijdschrift Vlaanderen: kinderen en kunsten.


#kinderen #kunst #reflectie

De kracht van een foto


De kracht van een foto

methodiek / theorie / reflectie / boek— 
Hilde Braet

Hilde Braet, master cultuurwetenschappen en professioneel fotografe, werkt al heel lang projecten uit in een educatieve of helende context, waaronder ook enkele projecten met De Veerman. In haar studio of op locatie werkt ze met haar camera’s en mensen – scholieren, vrouwen boven de veertig, patiënten, ouders van verongelukte kinderen, … Samen met hun (zelf)portretten ontstaan er ook gedachten of discussies over identiteit, beeld, herinnering of geheugen.

Dit boek, waarin Braet haar ervaringen vertelt en met opnamen uit deze sessies illustreert, ontstond op de snijlijn van praktijk en theorie. Wat werkt er en hoe werkt het? 
Zowel doeners als denkers vinden er hun gading in over fotografie als middel voor de weerbaarheid van mensen. Het vertelt over de ervaringen van Hilde en haalt ook voorbeelden aan van andere artiesten.

Dit is de 7de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#fotografie #methodiek #empowerment #cocreatie


Jaar: 2012

ISBN: 9789044129380

Aantal pagina's: 151

Prijs: € 22,90

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Klanksporen - Breinvriendelijk musiceren


Klanksporen - Breinvriendelijk musiceren

methodiek / theorie / boek— 
Lieve Strobbe, Hans Van Regenmortel

Na jaren ‘teaching research’ met kinderen en volwassenen concluderen Lieven Strobbe en Hans Van Regenmortel dat de gangbare muziekagogiek niet compatibel is met de manier waarop het menselijk brein muziek verwerkt. Lieven stond mee aan de wieg van en werkte meerdere malen mee in  Kinderen worden als componisten geboren.

Zij zetten ‘leren musiceren’ onvermijdelijk in een evolutionair perspectief. Muziek komt niet van de goden, maar zit net als taal van bij de geboorte in het brein gebakken. Dit boek wil musici en pedagogen opnieuw op het spoor van de klank zetten. Het toont aan dat een creatief-auditieve omgang met de muzikale bouwstenen onmisbaar is in de groei naar muzikale expertise, artistieke integriteit en zelfredzaamheid.

Dit is de 6de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#muziek #pedagogie #muzikaalbrein #muzikalebouwstenen 


Jaar: 2010

ISBN: 9789044124033

Aantal pagina's: 270

Prijs: € 29,90

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Young people in Nests


Young people in Nests

praktijkvoorbeeld / methodiek / reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

Urban Culture and Youth (UCAY) is een Europees netwerk voor kennisopbouw en uitwisseling rond werken met (risicovolle) stedelijke jongeren doormiddel van kunst en sport. De Veerman was, samen met Artesis Plantin Hogeschool de Belgische partij. De andere betrokken steden en landen waren: Amsterdam (Nederland), Barcelona (Spanje), Ostravana (Tsjechië), Potsdam (Duitsland) en Antwerpen (België).

Het boek Building bridges, breaking borders: urban culture and youth is het sluitstuk van dit onderzoeksproject. Het bevat beschrijvingen van good practices waarbij kunst en cultuur, sport, en media worden ingezetom bij te dragen aan de empowerment van jongeren. 

In het derde hoofdstuk Young people in Nests wordt het project Nesten op het Kiel - een deelproject van Bij-buurten-, beschreven.  Een prakijkvoorbeeld van een gemeenschapskunstproject, waarin kunstenaars samen met buurtbewoners (en ook jongeren) een kunstwerk maakte. Het hoofdstuk resulteert in een theoretisch kader voor de lerende gemeenschap waarin transformerend leren en interactie staan centraal staan.


#cocreatie #participatie #empowerment #jongeren #internationaal #methodiek


Jaar: 2010

ISBN: 978-90-8850-126-5

Uitgever: SWP Uitgeverij

Link: website SWP Uitgeverij

Download 'Young people in Nests'

Kunsteducatie op school breed bekeken


Kunsteducatie op school breed bekeken

theorie / reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt, Karel Moons

Kunsteducatie op school breed bekeken Een strijd tegen het rigide van het leerlijn-denken!

Dit artikel is een eengepaste versie van de lezing die Tijl Bossuyt gaf op de studiedag “Education through art” (Leuven, 25 november 2009). Het start met een kritische kijk op het begrip leerlijnen in het kader van kunst- en cultuureducatie en het gaat over naar methodische kaders en modellen zoals o.a. klaverbladmodel. Ook het begrip creativiteit en hoe er mee om te gaan in een leerproces wordt besproken.

Dit artikel verscheen in het boek Education through art: kunst- en cultuureducatie als motor van leren, Brigitte Dekeyzer (red.).


#kunsteducatie #leren #school #klaverbladmodel #theorie 


Jaar: 2010

Uitgever: Garant

Download 'Kunsteducatie op school breed bekeken'

Over kunsteducatie, sociaal-artistieke projecten en cultuureducatie


Over kunsteducatie, sociaal-artistieke projecten en cultuureducatie

reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

Het zal u wel niet verbazen: kunst hoeft niet, kunst moet niet, kunst moet ook niet moeten. Het is er altijd geweest, in alle gedaanten en verschijningsvormen. En nog steeds moeten we dat uitleggen. Daar zijn kunsteducatoren dus mee bezig: de uitleg van het ongewone gewone, de uitleg van het onnuttige nuttige, de uitleg van het waardeloze waardevolle. 

Voor Tijl Bossuyt lijkt de strijd voor een volwaardige plaats voor de kunsteducatie en de sociaal-artistieke praktijk er één zonder einde. In dit artikel kijken we mee in Tijl’s bestaan in het kunsteducatieve veld van de laatste dertig jaar. Afsluiten doet hij met de vraag: Waar staan we vandaag?

Dit artikel verscheen in 2010 in Momenten #06 | KAAS MET GATEN van DEMOS.


#kunsteducatie #werkveld #geschiedenis #visie


Jaar: 2010

Aantal pagina's: 5

Uitgever: DEMOS

Link: website DEMOS

Download 'in-zicht over kunsteducatie sociaal-artistieke projecten en cultuureducatie'

Praktische harmonie en akkoordenleer van de jazz en aanverwante muziekvormen voor piano


Praktische harmonie en akkoordenleer van de jazz en aanverwante muziekvormen voor piano

methodiek / boek— 
Rob van der Linden

Het doel van dit boek is een complexe, maar uiterst interessante materie van harmonie en akkoordenleer op een zeer praktische wijze te benaderen en toegankelijk te maken, gericht op de toepassing ervan aan de piano. Er is gekozen voor een methodische, opbouwende, sterk op de speelpraktijk gerichte aanpak. De vele voorbeelden bieden de speler een bron van informatie. De oefeningen nodigen de speler uit tot een fascinerende zoektocht en vormen een uitdaging voor zijn creativiteit. Voor een beter inzicht wordt, waar dat nodig is, enige theoretische onderbouwing gegeven.

Het boek is bedoeld voor wie zich, omwille van studie, beroep of uit interesse, wil bekwamen in de praktische toepassing van de harmonie en akkoordenleer van jazz en de daaraan gerelateerde muziekvormen. Het reikt ideeën aan, inspireert tot nieuwe ontdekkingen en zet aan tot verdere ontplooiing.

Dit is de 5de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#muziek #muziekonderwijs #methodiek


Jaar: 2009

ISBN: 9789044123579

Aantal pagina's: 173

Prijs: € 24,70

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Drummen voor Cultuur


Drummen voor Cultuur

praktijkvoorbeeld / boek— 
Daan Simons, Karel Moons, Tijl Bossuyt

drum·men 
1. de drums bespelen 
2. in dichte drommen samenkomen

Drummen voor cultuur is een actief cultureel traject voor leerkrachten en leerlingen van het beroeps- en technisch onderwijs. 
De Veerman ontwikkelde dit traject samen met zes cultuurcentra (Heist-op-den-Berg, Mortsel, Schoten, Sint-Niklaas, Mol, Wilrijk), die elk op hun beurt een partnership aangingen met een school in hun buurt. Gedurende een heel schooljaar werd er gewerkt rond de percussievoorstelling ‘Tok Tok’ van De Beenhouwerij. Een gebeuren dat zich specifiek richt op beroeps- en technisch onderwijs.

In deze publicatie schetsen we het concrete verloop van het project. Door zowel een theoretisch kader, als methodes aan te bieden voor het opzetten van concrete muzische activiteiten willen we stimuleren dat er meer van dit soort projecten ontstaan, waarin cultuurcentra en scholen samen werken rond cultuur.


#technischonderwijs #beroepsonderwijs #partnership #methodiek


Jaar: 2009

Aantal pagina's: 62

Uitgever: De Veerman

Download 'Drummen voor Cultuur'

Rubens in beweging


Rubens in beweging

praktijkvoorbeeld / dvd— 
Marieke Rodenburg, Griet Pauwels

Heel wat schilderijen van Peter Paul Rubens behoren tot de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. Imposante werken als: De aanbidding door koningen, Het ongeloof van Thomas, Het doopsel van Christus. 
Maar hoe kijken jongeren naar deze schilderijen? Wat zien ze en wat vinden ze ervan? Wat betekenen deze werken voor hen vandaag?

In maart 2009 nodigde De Veerman 15 jongeren uit, studenten van de 9de klas van de Steinerschool Antwerpen.  Tijdens Rubens in beweging was het museum een week lang hun leeromgeving. In een reeks kostuum- en dansworkshops exploreerden ze de beeldtaal van Rubens: welke houding nemen de personages aan, hoe verhouden ze zich tegenover elkaar, welke kleuren worden er gebruikt, hoe worden de stoffen gedrappeerd?Vanuit deze exploratie gaven jongeren een eigen, hedendaagse interpretatie aan de werken van Rubens. Met stof en lichaam brachten ze Rubens terug tot leven.

Van dit project werd er een documentaire gemaakt, met als extra een interview met Tijl Bossuyt en Paul Huvenne, voormalig directeur KMSKA. De dvd zelf is helaas niet meer te verkrijgen, maar het materiaal is nog steeds online te bekijken!


#rubens #museum #kostuum #dans #jongeren 


Jaar: 2009

Spelen met inzicht, muzikaal receptenboek


Spelen met inzicht, muzikaal receptenboek

methodiek / boek— 
Yves Senden

Vele beginnende (en ook al iets gevorderde) leerlingen uit het klassiek georiënteerde deeltijds kunstonderwijs (DKO) voelen zich minder op hun gemak wanneer het op improvisatie aankomt. Ze zeggen dat ze het niet kunnen, en ook al zouden ze het ‘willen kunnen’, ze zouden niet weten hoe ze er aan moeten beginnen. Vanuit die problematiek is het idee van het muzikaal receptenboek ‘Spelen met Inzicht’ gegroeid.

De combinatie van geleidelijk opgebouwde ervaring, resultaten van onderzoek in het veld heeft uiteindelijk geleid tot een uitgebreide collectie procedés. Deze procedés (recepten) stellen in principe elke DKO-leerling in staat om, via een minimum aan inzicht, de nodige creativiteit aan de dag te leggen om tot improvisatie te komen. De leerling kan in het begin ‘proeven’ van de gerechten in de categorieën die hem het meest liggen; nadien kan hij overschakelen naar andere ‘smaken’.

Yves brengt alles op een speelse en voor kinderen aantrekkelijke manier aan, met humoristische personages en tekeningen. De oefeningen zijn zowel geschikt voor akkoordische (piano, gitaar, orgel) als voor eenstemmige instrumenten. Voor individueel én samenspel. Voor de leerkracht is er ook een lerarenhandleiding beschikbaar.

Dit is de 4de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant..


#muziek #muziekonderwijs #improvistatie #methodiek


Jaar: 2008

ISBN: 9789044123197

Aantal pagina's: 105

Prijs: € 20

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Kunst-vak-werk


Kunst-vak-werk

praktijkvoorbeeld / methodiek / boek— 
Annemie Morbee - De Formulering

Wat kunstenaars en studenten van een vaktechnische school met elkaar gemeen hebben, is techniek. Technische onderlegdheid in materiaalkennis en hoe er mee om te gaan. Wat hen verschillend maakt, is hun specifieke kijk op het materiaal. In de beeldende kunst staat het verhaal en de betekenis centraal, in een vaktechnische opleiding is het eerder de functionele realisatie.

Deze beide zienswijzen met elkaar verzoenen, was de uitdaging die het Middelheimmuseum, De Veerman en SPIA (Stedelijke Polytechnisch Instituut Antwerpen) aangingen onder de noemer Bij-buurten op het Kiel, een project waarin  we nieuwe groepen uit de buurt van het museum wilde aantrekken.
 
Kunst-vak-werk is de neerslag van deze verzoening, met als streefdoel bakens uit te zetten voor andere musea met 'moeilijk te bereiken doelgroepen' en voor scholen die de geijkte paden even willen verlaten. Het boek is opgevat als een handleiding die scholen, educatieve organisaties en publiekswerkingen de nodige handvatten wil aanreiken. Met inbegrip van de do's en don'ts en enkele schitterende voorbeelden.

Dit is de 3de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#onderwijs #cocreatie #publiek #museum #methodiek


Jaar: 2007

ISBN: 9789044122442

Aantal pagina's: 71

Prijs: € 19

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Kunsteducatieve vormingsprocessen


Kunsteducatieve vormingsprocessen

praktijkvoorbeeld / theorie / reflectie / boek— 
Lieselot Anckaert

Kunsteducatie heet doorheen de geschiedenis verschillende gedaanteverwisselingen ondergaan, met andere waarden, normen en esthetische idealen.Binnen deze verschuivingen tekenen er zich steeds twee spanningsvelden af: leefwereld vs. systeem, beheersing vs. emancipatie.

In dit boek analyseert Lieselot de Muzische Klassen van De Veerman tegen de achtergrond van de theorie en de evoluties binnen kunsteducatief handelen. Het is meteen ook een aanleiding om te wijzen op het gevaar van een eenzijdige focus op strategisch handelen, door kunsteducatieve activiteiten te willen legitimeren op basis van aanwijsbare en meetbare criteria. 

Wie in Vlaanderen een kijk wil krijgen op het terrein van de muzische vorming en de kunsteducatie in schoolse context, vindt in dit boek een gedegen en onderbouwde partner, met concrete tips voor de praktijk en input voor discussie en reflectie. 

Dit is de 2de publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#kunsteducatie #theorie #geschiedenis #pedagogie


Jaar: 2007

ISBN: 9789044121247

Aantal pagina's: 71

Prijs: € 12,60

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

Kom op, verhaal!


Kom op, verhaal!

praktijkvoorbeeld / methodiek / boek— 
Karel Moons

Kom op, verhaal! is een methode om met de kleuters, leerlingen van de lagere school of in familieverband verhalen te maken. 

In de versie voor de kleuters wordt er een verhaal gemaakt samen met de leerkracht of begeleider. Dat kan klassikaal of in kleine groepjes. In de lagere school werkt het als een gezelschapspel en kunnen leerlingen er in kleine groepjes zelfstandig mee werken. Hoewel de methode gericht ontwikkeld is op niveau van kleuters en kinderen is ze ook voor jongeren en zelfs volwassenen heel bruikbaar.

Kom op, verhaal! leert kinderen verhalen verzinnen. Dat doen ze niet in het wilde weg. Stuurkaarten vertellen hen iets over de structuur van het verhaal en stimuleren hen om verder te denken. Verhaalkaarten helpen hen op weg, maar ook niet meer dan dat. Hun fantasie en hun gevoel voor literaire kwaliteit doen de rest. 
Deze methode bevat 10 verhalen voor de kleuters en zes verhalen voor de lagere school als startmateriaal. Daarna heeft u genoeg inspiratie om zelf verhaalkaarten te maken.

Dit is de 1ste publicatie binnen de reeks De Veerman bibliotheek: over kunst, educatie en participatie. Uitgegeven bij Garant.


#verhalenmaken #methodiek #onderwijs #kleuters #kinderen


Jaar: 2006

ISBN: 9789044119527

Aantal pagina's: 155

Prijs: € 29

Uitgever: Uitgeverij Garant

Link: website Uitgeverij Garant

Koken met cookies


Koken met cookies

praktijkvoorbeeld / methodiek / boek— 
Annemie Morbee - De Formulering

Erfgoed en jongeren: het lijkt een moeilijke combinatie! 
De Veerman bouwde hierin een jarenlange ervaring op met heel wat verschillende scholen en thema's op in het project Cookies. Vanuit dit project ontstond het boek Koken met Cookies, omdat we weten dat het niet evident is om eraan te beginnen. 

De school blijkt de ideale plek te zijn om de aandacht voor erfgoed aan te wakkeren! Een multidisciplinair team van vakleerkrachten staat er paraat met uitleg en aangepaste leermethodes. Erfgoed sluit bovendien goed aan bij de vakinhouden van het secundair onderwijs. De lijst van vakken is oneindig, de raakpunten met erfgoed ook.

Het boek is opgevat als een praktische handleiding. We schetsen de achtergrond en de fundamenten van dit project. Het wordt dan meteen duidelijk waarom het op elke secundaire school thuishoort, ongeacht of het om een ASO, TSO of BSO gaat. Daarna volgt de praktijk: hoe beginnen we eraan, wat zijn de mogelijkheden, waar moeten we aan denken, ... Net als in een kookboek, verzamelden we voor u de ingrediënten en de nuttige kooktips. En natuurlijk enkele uitgewerkte praktijkvoorbeelden, zowel klein als groot.


#erfgoed #jongeren #onderwijs #creatieveprocessen


Jaar: 2006

Aantal pagina's: 68

Uitgever: Provincie Vlaams-Brabant

Theater maken. Een handleiding voor doe-het-zelvers


Theater maken. Een handleiding voor doe-het-zelvers

methodiek / boek— 
Karel Moons

Zelf theater maken. Vertrekkend van het witte blad, de lege scène, het nog niet verwoorde idee. 
Onbegonnen werk? 

Theater maken bewijst het tegendeel en reikt handvatten aan waarmee je snel en efficiënt jouw creativiteit in goede banen kunt leiden. Verwacht geen ellenlange theatergeschiedenis, een overzicht van allerlei soorten spots of minitieuze stappenplannen die jou al het initiatief uit handen nemen. 

Deze tool bevat het noodzakelijke en het voldoende om jou als acteur, regisseur, schrijver en producent aan het werk te zetten. De ingrediënten daarvoor zijn een creativiteitsschijf, die vertelt in welke fase van het creatief proces jij je bevindt; een overlegbord dat duidelijk maakt wie waar aan werkt; en een map met informatie, oefeningen en praktijkvoorbeelden van alle elementen die voor het maken van een theatervoorstelling belangrijk zijn.

Deze handleiding voor doe-het-zelvers haalt het beste naar boven in iedereen die de uitdaging aangaat om zelf theater te maken!


#theater #DIY #methodiek #makers


Jaar: 2005

ISBN: 9789044122312

Aantal pagina's: 267

Prijs: € 59

Uitgever: Garant Uitgevers nv

Link: website Garant Uitgevers nv

De sociaal-artistieke praktijk anno 2004


theorie / reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

In dit artikel geeft Tijl Bossuyt een schets van de sociaal-artistieke praktijk, anno 2004.

Na een inleiding waar hij het onder andere heeft over cultuur en Cultuur, maar ook over cultuurparticipatie en nieuwe denkbeelden, focust hij op de sociaal-artistieke praktijk zelf en hoe deze samengaat met het recht op cultuur. Daarna gaat hij meteen over op de relatie tussen deze praktijk en het hoger kunstonderwijs. Hij besluit het artikel met enkele knelpunten en dromen die hij ziet.

Dit artikel verscheen in februari 2004 in het tijdschrift “Forum” van Hogeschool Antwerpen, departement dramatische kunsten, muziek en dans.


#sociaalartistiekepraktijk #geschiedenis #werkveld #reflectie

De Veerman: een brede kijk op kunsteducatie


theorie / reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

Een veerman verbindt ook oevers en gaat heen en weer. Soms is de ene kant “de overkant” en enkele ogenblikken later blijkt de overkant net “de kant” te zijn. Af en toe verdwijnen we ook gewoon in de mist en raken kant noch wal.

In dit artikel - geschreven in de beginjaren van De Veerman - licht Tijl Bossuyt toe wat De Veerman als kunsteducatieve organisatie is, wil zijn en wat het wil doen. Natuurlijk heeft hij het uitgebreid over hoe De Veerman denkt over kunsteducatie.

Dit artikel verscheen in het lentenummer 2003 van Diagoog - webtijdschrift voor (een) agogiek in dialoog.


#deveerman #kunsteducatie #ontstaansgeschiedenis

25 jaar geroep uit de woestijn


theorie / reflectie / artikel— 
Tijl Bossuyt

In dit artikel - uit de beginperiode van De Veerman - maakte Tijl Bossuyt na twintig jaar ronddolen in de praktijk van de kunsteducatie een balans op.

Van waar komen we, waar staan we nu en wat zijn de knelpunten op het terrein van de kunsteducatie in Vlaanderen? Het begrip kunsteducatie wordt hier als overkoepelend begrip gebruikt voor zowel kunstzinnige vorming, muzische vorming, artistiek-sociale processen, amateurkunsten en creatieve expressie die elk hun eigen accenten leggen binnen dit brede veld.

Dit artikel verscheen in het boek Cultuur en Participatie: opleiding, vorming, begeleiding.


#kunsteducatie #geschiedenis #werkveld


Jaar: 2001

Uitgever: Garant

Download '25 jaar geroep uit de woestijn'

Het klaverbladmodel


theorie / methodiek / artikel— 
Tijl Bossuyt

Het klaverbladmodel staat centraal in de werkwijze van De Veerman. Het is een manier om te kijken naar onze praktijk en hoe deze te organiseren. Hierin staat de mens en zijn vermogen tot waarnemen, ordenen en vormgeven centraal. Voor de kunstenaar is dit een fulltime bezigheid: hij kijkt naar de wereld en de dingen, ordent zijn waarneming en geeft dit vorm. Het is net dit proces dat De Veerman als methodiek hanteert. Een proces, dat nooit stopt en waarbij groei en ontwikkeling voorop staan.


#deveerman #methodiek, #theorie


Jaar: 2001

Download 'Het klaverbladmodel'